Açýklama istenmeyecek iþ kalemlerine iliþkin verilen fiyatýn çok düþük olmasý aþýrý düþük açýklamasýnýn reddi sonucunu doðurur mu?

Ýhaleyi Yapan Daire:  

Baþvuru Tarih ve Sayýsý:  

Baþvuruya Konu Ýhale:  

Kurumca Yapýlan Ýnceleme ve Deðerlendirme:  

Çorum Belediye Baþkanlýðý Destek Hizmetleri Müdürlüðütarafýndan 26.07.2012tarihinde açýk ihale usulüile yapýlan "Otobüs Terminali Yapým Ýþi" ihalesine iliþkin olarak Tekçeler Ýnþ. Turizm San. Ve Tic. Ltd. þžti.nin 14.09.2012tarihinde yaptýðý þikâyet baþvurusunun, idarenin 14.09.2012tarihli yazýsý ile reddi üzerine baþvuru sahibince  19.09.2012tarih ve 31835sayý ile Kurum kayýtlarýna alýnan 19.09.2012tarihli dilekçe ile itirazen þikâyet baþvurusunda bulunulmuþtur.

                      Baþvuruya iliþkin olarak 2012/3518sayýlý þikâyet dosyasý kapsamýnda yapýlan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiþtir.

Karar:  

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

Ýtirazen þikâyet dilekçesinde özetle, sýnýr deðerin altýnda kalan tekliflerine iliþkin sunduklarý aþýrý düþük teklif açýklamasýnýn idarece, hesap cetvelinde sorgulamaya konu edilen iþ kalemleri için öngörülen 10.820.494,99 TL tutarýn, toplam teklif bedeli olan 10.821.000,00 TL'nin % 99,9953'üne tekabül ettiði, açýklama istenilmeyen iþ kalemleri için öngörülen 505,01 TL'nin ise toplam teklif bedelinin % 0,0047'sine tekabül ettiði, söz konusu 505,01 TL'lik tutar ile açýklama istenmeyen 658 adet iþ kaleminin yapýlmasýnýn mümkün olmadýðý gerekçesiyle uygun görülmeyerek tekliflerinin reddedildiði, buna karþýn Kamu Ýhale Genel Tebliði'nin 45.1.2.1'inci maddesi uyarýnca açýklama istenilmeyen iþ kalemlerine iliþkin sorgulama yapýlamayacaðýndan teklif açýklamalarýnýn uygun bulunmasý gerektiði iddialarýna yer verilmiþtir.

Baþvuru sahibinin iddialarýnýn deðerlendirilmesi sonucunda aþaðýdaki hususlar tespit edilmiþtir:

Baþvuruya konu ihaleye ait Ýdari þžartname'nin 2.1.(a) maddesinde ihale konusu iþin adýnýn   "Otobüs Terminali Yapým Ýþi" olarak belirlendiði,

Anýlan þžartname'nin 19'uncu maddesinde ise isteklilerin tekliflerini anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceði ve ihale sonucunda anahtar teslimi götürü bedel sözleþme imzalanacaðýnýn belirtildiði görülmüþtür.

                      Söz konusu ihaleye 12 teklif verildiði, ihale komisyonunca aþýrý düþük teklif olduðu tespit edilen Tekçeler Ýnþaat Turizm Sanayi ve Tic. Ltd. þžti. ile Tankyapý Enerji Taah. Ýnþ. San. ve Tic. Ltd. þžti.ne gönderilen 07.08.2012 tarihli yazýlar ile teklif bileþenlerine iliþkin açýklama istenildiði, söz konusu yazýlar ekinde açýklama istenilen iþ kalemleri listesi ile açýklama istenilmeyen analiz girdileri listesine yer verildiði, Tankyapý Enerji Taah. Ýnþ. San. ve Tic. Ltd. þžti.nin teklifinin süresi içinde açýklama sunmadýðý, Tekçeler Ýnþaat Turizm Sanayi ve Tic. Ltd. þžti.nin teklifinin ise açýklama istenilmeyecek 658 adet iþ kalemine iliþkin imalatlarýn, teklif edilen 505,01 TL'ye yapýlmasýnýn mümkün olmadýðý, bu iþ kalemlerinde malzeme ve iþçilik girdisi ile müteahhit kârýnýn yer aldýðý düþünüldüðünde, iþçilik girdisi için teklif edilen birim fiyatýn Kamu Ýhale Genel Tebliði'nin 45'inci maddesinde belirtilen saatlik asgari ücret tutarýndan az olamayacaðý ve malzeme fiyatlarýnýn piyasa fiyatý da göz önünde bulundurulduðunda söz konusu birim fiyatlarýnýn yetersiz olduðu gerekçesiyle deðerlendirme dýþý býrakýldýðý ve ihalenin Ayhas Ýnþaat Sanayi ve Ticaret A.þž. üzerinde býrakýldýðý anlaþýlmýþtýr.

                      Ýdarece yaklaþýk maliyetin hesaplanmasý aþamasýnda oluþturulan sýralý iþ kalemleri listesinde 107 adet iþ kaleminin, tutarlarýnýn yaklaþýk maliyete oranlarýnýn kümülatif toplamý %  80 oranýna kadar olan açýklama istenecek iþ kalemleri olarak, geriye kalan 658 iþ kaleminin ise açýklama istenilmeyecek iþ kalemleri olarak belirlendiði anlaþýlmýþtýr.

                      Baþvuru sahibi Tekçeler Ýnþaat Turizm Sanayi ve Tic. Ltd. þžti.nin sunmuþ olduðu açýklamalar incelendiðinde,

"Açýklama istenecek iþ kalemleri teklif fiyatý toplamý           :10.820.494,99 TL

 Açýklama istenilmeyen iþ kalemleri teklif fiyatý toplamý   :                       500,01 TL" olarak belirlenmiþtir.

                      Yapýlan incelemede isteklinin, açýklama istenilen YFA.YP.01 poz numaralý     "Beyaz çimentolu, tek tabakalý terrazo karo plak (Wash beton plak) ile iç mekanlarda döþeme kaplama yapýlmasý"  iþ kaleminin alt analizi olan 10.009/MK poz numaralý imalat için 66,34 TL teklif edildiðini beyan ettiði, buna karþýn açýklama istenilmeyen bir iþ kalemi olan 26.502/MK poz numaralý   "Beyaz çimentolu, tek tabakalý terrazo karo plak (suni mermer-sýnýf
2 ) ile iç mekanlarda döþeme kaplama yapýlmasý (cilalý)"  imalatýn içinde de 10.009/MK poz numaralý imalatýn alt analiz   olarak yer aldýðý ve bu alt analizin 26.502/MK poz numaralý Çevre ve þžehircilik Bakanlýðýnca yayýmlanan analizine göre tutarýnýn (0,04 m3 x 66,34 TL/m3) 2,65 TL/m3 olduðu, buna karþýn isteklinin söz konusu 26.502/MK poz numaralý imalat tutarý için sadece 0,01 TL/m2 birim fiyat teklif ettiði, teklif bedelinin isteklinin kendi beyan ettiði alt analiz tutarýný dahi karþýlamadýðý, kaldý ki açýklama istenilmeyen 26.502/MK poz numaralý imalatýn içinde 01.501 ve 01.005 poz numaralý iþçilik girdisinin yer aldýðý ve sýrasýyla 4,25 TL ile 5,85 TLöngörüldüðü, buna karþýn isteklinin 26.502/MK poz numaralý imalat tutarý için teklif ettiði 0,01 TL'nin ihale tarihinde yürürlükte olan asgari ücrete göre hesaplanan iþçilik ücretlerini dahi karþýlamadýðý,

                      Açýklama istenilen YFA-002-T poz numaralý   "Kumlanmýþ, fýrçalanmýþ Doðal Bazalt Plak (30x30x3.0 cm) ile Döþeme Kaplama Yapýlmasý"  iþ kalemi analizinin alt analizi niteliðinde olan ve açýklama istenilen analiz girdisi içinde yer alan 10.010/MK poz numaralý "400 kg çimento dozlu ince harç yapýlmasý" imalatý için istekli tarafýndan 68,44 TL/m3 fiyat teklif edildiðinin beyan edildiði, buna karþýn açýklama istenilmeyen iþ kalemi olan 27.583/MK poz numaralý "2.5 cm kalýnlýðýnda 400 kg çimento dozlu þap yapýlmasý" imalatýnýn için de 10.010/MK poz numaralý imalatýn alt analiz olarak yer aldýðý ve bu alt analizin 27.583/MK poz numaralý imalatýn Çevre ve þžehircilik Bakanlýðýnca yayýmlanan analizine göre tutarýnýn (0,025 m3 x 68,44 TL/m3) 1,71 TL/m3 olduðu, buna karþýn isteklinin söz konusu 27.583/MK poz numaralý imalat tutarý için sadece 0,001 TL/m2 birim fiyat teklif ettiði, teklif bedelinin isteklinin kendi beyan ettiði alt analiz tutarýný dahi karþýlamadýðý,

                      Açýklama istenilmeyen iþ kalemi olarak belirlenen 26.622/C   "Renkli mermer plaklar ile merdiven basamaðý kaplamasý (basamak 3 cm, rýht 2 cm kalýnlýðýnda) yapýlmasý"  imalatý için 0,01 TL/m birim fiyat teklif edildiði, imalatýn Çevre ve þžehircilik Bakanlýðýnca yayýmlanmýþ kâr ve genel gider içermeyen birim fiyatýnýn ise 34,96 TL olduðu,

Söz konusu imalata benzer bir imalat olan 26.752/C1 poz numarasý adý altýnda açýklama istenilen iþ kalemleri arasýnda yer aldýðý ve baþvuru sahibinin açýklama istenilen iþ kalemi olarak belirlenen 26.752/C1   "3 cm kalýnlýðýnda renkli mermer plaklar ile parapet yapýlmasý"  imalatýna Çevre ve þžehircilik Bakanlýðýnýn kâr ve genel gider içermeyen birim fiyatýnýn üzerine kendi belirlediði kâr oranýný ilave etmek suretiyle 83,59 TL birim fiyat teklif ettiði,

Açýklama istenilecek iþ kalemi olarak belirlenen 26.752/C1 poz numaralý imalata iliþkin Çevre ve þžehircilik Bakanlýðýnca yayýmlanan analizde renkli mermer imalatý 04.416/C001 poz numarasý adý altýnda bir alt analiz olarak yer aldýðý ve bu alt analizin 2012 yýlý rayicinin 30 TL/m2 olduðu, dolayýsýyla isteklinin 04.416/C001 poz numaralý imalatý 30 TL üzerinden yapacaðýný kabul ve beyan ettiði,

Ayný alt analizin, açýklama istenilmeyen iþ kalemi olarak belirlenen 26.622/C poz numaralý imalatýn da alt analizi niteliðinde olduðu ve isteklinin söz konusu 26.622/C poz numaralý imalat için 0,01 TL/m birim fiyat teklif ettiði göz önüne alýndýðýnda, teklif bedelinin isteklinin kendi beyan ettiði alt analiz tutarýný dahi karþýlamadýðý görülmüþtür.

4734 sayýlý Kamu Ýhale Kanunu'nun "Aþýrý düþük teklifler" baþlýklý 38'inci maddesinin son fýkrasýnda,

"Ýhale komisyonu, aþýrý düþük tekliflerin tespiti ve deðerlendirilmesinde Kurum tarafýndan belirlenen kriterleri esas alýr. Kurum bu maddenin uygulanmasýnda; aþýrý düþük tekliflerin tespiti, deðerlendirilmesi ve ekonomik açýdan en avantajlý teklifin belirlenmesi amacýyla sýnýr deðer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir." hükmü yer almaktadýr.

                      Yapým Ýþleri Ýhaleleri Uygulama Yönetmeliði'nin "Aþýrý düþük teklifler" baþlýklý 60'ýncý maddesinin birinci fýkrasýnda,

                    "Ýhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatý, Kurum tarafýndan belirlenen hesaplama yöntemine göre yapýlan hesaplama sonucunda ortaya çýkan aþýrý düþük teklif sýnýr deðerinin altýnda olanlarý tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediði süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduðunu tespit ettiði bileþenlere iliþkin;

                        a) Anahtar teslimi götürü bedel iþlerde, toplam teklif bedelini oluþturan iþ kalemleri ve/veya iþ gruplarýna ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlarýn gösterildiði hesap cetveli ile açýklama istenen iþ kalemleri ve/veya iþ gruplarýnýn birim fiyatlarýna iliþkin ihale dokümanýnda verilen analiz formatýna uygun analizleri,

                        b) Teklif birim fiyatlý iþlerde; açýklama istenen iþ kalemlerinin birim fiyatlarýna iliþkin olarak ihale dokümanýnda verilen analiz formatýna uygun analizleri,

                        c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen analizlerin girdi maliyetlerine iliþkin bilgi ve belgeleri,

                        yazýlý olarak ister." hükmüne yer verilmiþ;

                      Anýlan Yönetmeliðin üçüncü fýkrasýnda ise, aþýrý düþük tekliflerin tespiti ve deðerlendirilmesinde; Kamu Ýhale Kurumu tarafýndan aþýrý düþük tekliflerin tespiti, deðerlendirilmesi ve ekonomik açýdan en avantajlý teklifin belirlenmesi amacýyla sýnýr deðer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiþ ise ihale komisyonunun bu düzenlemeyi esas alacaðý hüküm altýna alýnmýþtýr.

                      Kamu Ýhale Genel Tebliði'nin "Aþýrý düþük teklif deðerlendirmesi" baþlýklý 45'inci maddesi, yapým iþi ihalelerine iliþkin olup, söz konusu maddede; aþýrý düþük tekliflerin tespitine iliþkin sýnýr deðerin belirlenmesine, idarenin yaklaþýk maliyeti hazýrlama aþamasýnda yapmasý gereken iþ ve iþlemlerin neler olduðuna, teklifi belirlenen sýnýr deðerin altýnda kaldýðý için aþýrý düþük teklif olarak deðerlendirilen isteklilerden idarece ne çerçevede açýklama isteneceðine ve isteklilerin tekliflerine iliþkin yazýlý açýklama kapsamýnda sunmasý gereken belgelerin neler olduðu ve nasýl sunulmasý gerektiðine iliþkin ayrýntýlý düzenlemelere ve açýklamalara yer verilmiþtir.

                      Yukarýya aktarýlan mevzuat hükümleri uyarýnca, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen bir yapým iþi ihalesinde, aþýrý düþük teklif olarak belirlenen teklif sahibi isteklilerin idareye sunacaklarý açýklama kapsamýnda hesap cetveline de yer vermeleri gerekmektedir.

                      Anýlan Teblið'in   "Aþýrý düþük teklif deðerlendirmesi" baþlýklý 45.1.2'nci maddesinde,

                        "Sýnýr deðerin altýndaki teklif sahiplerinden yaklaþýk maliyetin %  80'lik bölümünü oluþturan iþ kalemleri/gruplarýna iliþkin ayrýntýlar yazýlý olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açýklamanýn niteliði dikkate alýnarak, isteklilere beþ (5) iþ gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir."  açýklamasýna,

45.1.2.1'inci maddesinde,

                        "Ýhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamýnda idarece hazýrlanan "sýralý iþ kalemleri/gruplarý listesi" kullanýlarak yaklaþýk maliyetin %  80'lik kýsmýna giren iþ kalemleri/gruplarý belirlenir.

Sýralý listeye göre, tutarlarýnýn yaklaþýk maliyete oranlarýnýn kümülatif toplamý %  80 oranýna kadar olan iþ kalemleri/gruplarý ile kümülatif toplama eklendiðinde % 80 oranýnýn aþýlmasýna neden olan iþ kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iþ kalemleri/gruplarý olarak belirlenecektir. Bunlarýn dýþýnda kalan iþ kalemleri/gruplarý için sorgulama yapýlmayacaktýr." açýklamasýna yer verilmiþ,

Anýlan Teblið'in 45.1.3'üncü maddesinde de sorgulamaya konu edilmeyen iþ kalemleri/gruplarý için analiz sunulmasýnýn istenmeyeceði açýkça belirtilmiþtir.

Kamu Ýhale Genel Tebliði'nin 45'inci maddesinde yapýlan düzenlemeler, yaklaþýk maliyetin %  80'lik bölümünü oluþturan iþ kalemleri/gruplarýna iliþkin olarak isteklilere açýklama yapma ve belgelendirme zorunluluðu getirmekte, geriye kalan %20'lik kýsmýn ise sorgulamaya konu edilmesini ve bu kapsamda yer alan kalemlere iliþkin analiz ve belgelendirme yapýlmasýný engellemektedir.

Ancak toplam teklif bedelini oluþturan iþ kalemleri ve/veya iþ gruplarýna ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlarýn gösterildiði hesap cetvelinde sorgulamaya konu edilmeyen iþ kalemlerine yer verilmesi gerektiði açýktýr.

Dolayýsýyla teklifin, açýklama istenilen iþ kalemleri ile açýklama istenilmeyen kalemler ile birlikte bir bütün olarak hazýrlandýðý dikkate alýndýðýnda; isteklilerce açýklama istenilecek kalemler ile açýklama istenilmeyecek benzer nitelikli kalemlere verilen tekliflerin birbiriyle uyumlu olmasý gerektiði, aksi halde tekliflerin saðlýklý ve gerçekçi hazýrlandýðýndan, saðlýklý bir rekabet ortamýndan bahsedilemeyeceði anlaþýlmýþtýr.

Somut olayda baþvuru sahibi sorgulamaya konu edilmeyen yaklaþýk maliyetin %20'sini oluþturan iþ kalemleri için toplam teklifinin %1'inden daha düþük bir fiyat teklif etmiþtir.

Her ne kadar açýklama yapýlmasý istenilmeyen kalemler olsa da, söz konusu bu kalemlerin birim fiyat tarifi olarak belirlenen poz numarasýna, yapým þartlarýna, fen ve sanat kurallarýna aykýrý yapýlamayacaðý hususu, teklifin bir bütün olarak ve birbiriyle uyumlu olmasý gerektiði hususu ile bir arada ele alýndýðýnda;

Baþvuru sahibinin, açýklama istenilen iþ kalemleri için, poz numarasýyla atýf yapýlan teknik tarifine uygun birim fiyat teklif ettiði; açýklama istenilmeyen iþ kalemleri için ise kendi yapmýþ olduðu açýklamalarla da çeliþecek nitelikte, birbiri ile uyumlu olmayan birim fiyatlar teklif ederek sonuçta ayný imalatýn yapýmý için farklý fiyatlar teklif edilmesi durumunun ortaya çýkmasýna sebep olduðu görülmüþtür.

Ýsteklilerce, açýklama istenilecek iþ kalemlerine makul ve kabul edilebilir teklifler verilirken; açýklama istenilmeyecek iþ kalemleri için, teklifi manipüle ederek, kendi beyanlarýna, iþin teknik þartnamesine, fen ve sanat kurallarýna uygun olmayacak bir imalatýn yapýlmasýný gündeme getirebilecek fiyat tekliflerinin kabulü mümkün görünmemektedir.

Bu nedenle, 4734 sayýlý Kanun ve bu Kanun'a göre Kurumca hazýrlanan ikincil mevzuatta, aþýrý düþük teklif sahibi isteklilerin yaklaþýk maliyetin %20'sini oluþturan iþ kalemleri için sorgulamaya tabi tutulamayacaðý ve bu gibi iþ kalemleri için isteklilerce belgeye dayalý açýklama yapýlmayacaðýnýn düzenlenmiþ olmasý, aþýrý düþük teklif sahibi isteklilerin, belgelendirme yapmayacaklarý iþ kalemleri için ilgili mevzuatýna, iþin teknik þartnamesi ile fen ve sanat kurallarýna uygun olmayan fiyatlarý teklif edebilecekleri anlamýný taþýmamaktadýr.

4734 sayýlý Kanun, Yapým Ýþleri Ýhaleleri Uygulama Yönetmeliði ve Kamu Ýhale Genel Tebliðinin, aþýrý düþük tekliflere iliþkin hüküm ve açýklamalarýnýn, gerçekçi olmayan bir teklifin kabulünü saðlamayý amaçlamadýðý hususu göz önüne alýndýðýnda, açýklama istenilmeyen 658 iþ kalemine verilen 500,01 TL ile bu iþ kalemlerinin yerine getirilebilmesinin mümkün bulunmadýðý sonucuna varýlmýþtýr.

Öte yandan, açýklama istenilmeyen iþ kalemlerinden biri olan ve 0,01 TL birim fiyat teklif edilen 26.622/C poz numaralý imalatýn, sadece iþçilik girdisinin 15,15 TLolduðu ve açýklama istenilemeyen birçok kalemde de ayný durumun söz konusu olduðu görülmüþtür.

Kamu Ýhale Genel Tebliði'nin 45.1.9'uncu maddesinde yer alan,

"Ýþ kalemleri/gruplarýna ait analizler ile yardýmcý ve/veya alt analizlerde yer alan iþçilik fiyatlarý ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altýnda olamaz." þeklindeki açýklama göz önünde bulundurulduðunda, baþvuru sahibi isteklinin yukarýda yer verilen 26.622/C poz numaralý imalat da dahil olmak üzere, açýklama istenilmeyen iþ kalemleri için teklif etmiþ olduðu birim fiyatlarýn ihale tarihinde yürürlükte olan asgari ücrete göre hesaplanan iþçilik ücretlerini dahi karþýlamadýðý görülmüþtür.

Asgari ücretin altýnda iþçi çalýþtýrýlacaðý anlamýna gelen bu nitelikteki fiyat tekliflerinin, açýklama istenilen iþ kalemi olsun ya da olmasýn, iþ mevzuatýna aykýrý olduðu deðerlendirilmiþtir.

Dolayýsýyla, baþvuru sahibinin teklifine iliþkin sunmuþ olduðu açýklamalarýn uygun görülmeyerek teklifinin deðerlendirme dýþý býrakýlmasý iþleminin mevzuata aykýrý olmadýðý sonucuna ulaþýlmýþtýr.

Açýklanan nedenlerle, 4734 sayýlý Kanun'un 65'inci maddesi uyarýnca bu kararýn teblið edildiði veya teblið edilmiþ sayýldýðý tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara Ýdare Mahkemelerinde dava yolu açýk olmak üzere,

Anýlan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fýkrasýnýn (c) bendi gereðince itirazen þikâyet baþvurusunun reddine,

Oyçokluðu ile karar verildi.